|
İlçemiz |
|
TEKMAN’IN
KÜLTÜREL ÖZELLİKLERİ 1. EVLİLİK TÖRENLERİ a) Kız İsteme: İlçemizde günümüzde gençler genellikle kendi seçtikleri insanla evlenmektedirler. Fakat özellikle köylerimizde görücü usulü ile evlilikte devam etmektedir. Genç sevdiği kızı annesine ve babasına direk söyleyemez. Ya evdeki kendisinden küçük birisi vasıtasıyla ya da başka bir akrabası vasıtasıyla evlenmek istediği kızın ismini söyler. ( Çünkü gencin direk anne ve babasına söylemesi ayıp karşılanır). Anne baba kızı onaylarsa, kızın ailesinden evin yolu istenir. Evin yolunu istemek “Kızınızı istemeye gelebilir miyiz?” demektir. Kız tarafı evin yolunu verirse, bir akşam ailenin yaşça büyükleri kız istemeye giderler. Oturulur, hal hatır sorulur. Allah’ın emri Peygamber’in kavli ile kız istenir. Kız tarafının yaşça ileri geleni “Evet” cevabını verirse erkek tarafından alınacak hediyeler istenir. Tekman ilçe merkezinde “başlık parası” denilen bir adet kalmamıştır. Ancak bazı köylerimizde bu adet devam etmektedir. Kız tarafı, kıza erkek tarafından alacağı altın miktarını bildirir. Bu miktar erkek tarafının maddi imkânlarına göre belirlenir. Ayrıca erkek tarafından kız tarafının kadınlarına verilmek üzere elbiselik kumaş istenir. Buna da altınlara da kısaca “halat” denir. Kıza yüzük takılır, herkes hayırlı dileklerde bulunur. Bunlar konuşulup karara bağlandıktan sonra yemekler yenir, çaylar içilir. Erkek tarafı evine uğurlanır.Eğer kız tarafı bu evliliğe razı değilse bunu doğrudan “hayır” cevabıyla iletmez. Erkek tarafını incitmemek için uygun bir bahane bulur. Bu bahane “ya kızımız küçük evlilik zamanı değil” . ya da kızımız başkasına sözlüdür şeklinde olur. Evlilik olayı ilçemiz de büyük bir sevinç karşılanır. Birinin oğlunu evlendirdiği duyulunca tüm komşular eş dost onunu evine göz aydınlığına giderler. Hayır dualarında bulunurlar. Bu dualar, “ Allah keder vermesin, Allah muratlarına erdirsin” şeklidedir. Damadın ailesi gelen misafirlere izzeti ikramda bulunur. b) Sandık Götürme: Erkek tarafı gelin için değişik hediyeler alır. Bunlar altın ve kıyafettir. Bunları evde güzelce bir odaya sererler. Tüm komşuları “SandığınÜstüne” çağırırlar. (Sandık eşyalarını görmek bu şekilde ifade edilir.) Gelenler hem eşyaları görür hem de bazı hediyeler getirirler. Bu eşyalar birkaç gün serili kalır. Sonra güzelce gelin sandığına yerleştirilir. Erkek tarafı sandıkla beraber götürmek üzere ailenin diğer bayanlarını da davet eder. Bunlara “berbu” ya da yenge denir. Bu yengeler genellikle dayı hanımları, amca hanımları ya da yakın dostlardan seçilir. Berbular geline götürmek üzere bir valizin içine hediyeler koyarlar. Bu hediyeler Tekman da “bavul” olarak adlandırılır. Bu bavulun içinde gelin için baş örtüsü, çorap, patik, çamaşır, etek, kazak, terlik, parfüm, kına, elbiselik kumaş vb. bulunur. Öğlen saatine doğru sandık alınarak kız evine gidilir. Kız tarafı gelen hediyeleri görmeleri için kendi ailesindeki kadınları çağırır. Erkek tarafından bir kadın her berbunun (yenge) getirdiği hediyeleri teker teker oradakilere gösterir. Yemekler yenilir, çaylar içilir. Hoşnutluk içinde kız evinden ayrılırlar. c) Nişan (Şirani), Düğün: Her iki aile mensupları anlaşarak kendi aralarında nişan için bir gün belirlerler. Erkek tarafı Nişana davet etmek istediği eş dostuna bir tane şeker veya çikolata gönderir Bu nişana davetlisiniz anlamına gelir. Ancak son zamanlarda artık davetiye bastırılmaktadır. Tekman da son senelerde nişan ve düğün bir arada yapılmaktadır. Kız tarafı da nişana davet etmek istediklerini belirler ve davet eder. Nişan genellikle yaz aylarına bırakılır. Nişan için en uygun vakit öğle vaktinden sonradır. Tekman da misafire çok önem verilir. Misafire hiçbir kusur etmemek için elden ne gelirse yapılır. Kız tarafında yemek için günler öncesinden hazırlık yapılır. İlçede genellikle et ağırlıklı yemekler yapılır. Çünkü bölge hayvancılıkla uğraşır. Böyle günlerde baklavasız, böreksiz Tekman sofrası olmaz. Erkek tarafının nişana davet ettiği her berbu (yenge) büryan denen (kuzu haşlama) kuzudan pişirmek... |